Yazarlar
+ Yazar ol
+ Reklam ver
Türkiye'nin ilk ve tek sosyal içerikli kitap sitesi





Yeraltı Edebiyatı'na Bir Bakış

22 Ağustos 2016 16:21

Rock, punk, heavy-metal, metal müzik türlerinin 1950 sonrası ortaya çıkmasıyla, bu kültürün edebiyatta da bir yansıması olmuştur. Bu kültürü edebiyata taşıyan yazarlara Beat kuşağı denmiştir. Charles BukowskiChuck PalahniukBoris Vian, George Bataile gibi yazarlar, verdikleri eserlerde şimdiye dek edebiyat dışında kalmış aykırı yaşamlara yer vermişlerdir.

 

 

Yeraltı edebiyat (Underground literature) olarak adlandırılan bu eserlerde, yaşamın görünmeyen; arka planda kalan karanlık yüzü ele alınmıştır. Uyuşturucu bağımlıları, alkolikler, evsizler, fahişeler… Ahlak dışı yaşamlar, genel ahlak çizgisine başkaldırmış insanlar, özgün ve adı üzerinde yeraltı yani karanlık bir dünya işlenir. Bu eserlerde göze çarpan ilk ortak özellik toplumun egemen kültürüne ve beğenilerine başkaldırıdır.

 

 

Türk edebiyatında ise ilk yeraltı eserini Ağır Roman adlı eseriyle Metin Kaçan’dan görürüz. Edebiyatımızda 1980’den sonra karşılaşılan bu edebiyat türü, 90’lardan itibaren giderek yaygınlaşır. Yeraltı edebiyatı türünden eserler veren Altay Öktem, Hikmet Temel  Akarsu, Sibel Torunoğlu, Şebnem İşigüzel, Gönül Kıvılcımlı, Hakan Günday, Emrah Serbes adlı yazarlarımızla beraber adını duymadığımız birçok genç yazar fanzinler ve edebiyat dergileri ile bu türe ait eserler vermektedirler. 

 

Sokak edebiyatı, kara edebiyat şeklinde de ifade edilen yeraltı edebiyatı türünde edebîlik, ahlakilik, toplumsallık kaygısı görmeyiz. Bununla beraber toplumun yerleşik değerlerinin ve genel kültürel çizgisinin eleştirildiğini ve sorgulandığını görürüz.

Batı sanatının kökeni olan Yunan mitolojisinde yeryüzünde işlenen suçların hesabının sorulduğu, kötülüklerin öcünün alındığı, tanrı Hades’in hüküm sürdüğü bir yeraltı ülkesi vardır. Bu ülkenin ebedi cezalılarıysa bir daha asla günışığı göremeyecek suçlulardır.

 

 

Yeraltı edebiyatının ilk yazarı, 18. Yüzyılda yaşayan, daha sonra ‘’lanetli yazar’’ olarak tanımlanan Marquis De Sade, radikal düşünceleri, ahlak kurallarını yok sayışı ve bu şekilde yaşayışı ile, anlattığı karanlık ve irkiltici gerçeklerle yeraltı dünyasının ilk yazarıdır. Emile Zolafabrika işçilerinin, madencilerin, fahişelerin, namuslu görünen kötü insanların iç dünyalarını, Dostoyevski de suçun felsefesini (Suç ve Ceza) edebiyatta ilk kez karşımıza çıkarır.

 

 

Varoluşçu yazarlar Sartre, Camus, Kafka; sıradan insanların kaçtığı gerçekleri gözler önüne sererek, genel ahlak çizgisini tartışmaya açmışlardır. Bulantı, Yabancı, Veba, Değişim, Şato gibi romanlar, iyilik ve kötülük ile doğruluk ve yanlışlık kavramlarının giriftleşmesine sebep olur. Gonca Gökalp Alpaslan, bu örnekleri şu şekilde çoğaltır:

1950’lerde Amerika’nın büyük kentlerinde beliren, cazdan ve sokak kültüründen beslenen, klasik değerleri reddeden, kendilerini topluma yabancılaşmış hisseden Beat hareketi Allen GinsbergJack Kerouac gibi sanatçılarla en üst noktasına ulaşır. Çoğu kaynakta, bugünkü anlamıyla yeraltı edebiyatının başlangıç noktası olarak, Beat kuşağı ve özellikle William Burroughs’un 1953’te yazdığı Junky romanı gösterilir.

Yukarıda bahsettiğimiz eserlere bakınca hepsini birleştiren ortak noktanın, bu yazarların hepsinin varolan egemen kültüre ve değerlere aykırı yaklaşımı olduğunu görüyoruz. İkinci ortak nokta ise edebiyatta ve sanatta asla yerinin olmadığı düşünülen kötünün, çirkinin, yanlışın, dışlanmışın edebiyatın konusu haline gelmesidir. Marquiz de Sade’ın 20. yüzyıldaki takipçileri Jean Genet, Charles Bukowski gibi yazarlar, suç dünyasından, karanlık sokaklardan yazın dünyasına geçmiş isimlerdir.  (Alpaslan 2009:19)

Özen Yula, yeraltı edebiyatın temel özelliklerini şöyle belirler:

  1. Egemen olan’a ‘baskı’ya başkaldırır.

  2. ‘Yasal olarak kabul görmüş olan’ın ötesine geçer.

  3. ‘İrkiltici olan’ı benimser, içerir.

  4. ‘Deneysel olan’ı ön plana çıkarır.

  5. ‘Doğaçlama’,‘eşzamanlılık’, ‘kesme’, ‘kolaj’ tekniklerinden sık sık yararlanır.

  6. ‘Çeşitliliği’ benimser.

  7. Yabancılaşma’yı temel alır.

  8. Toplumda egemen olan kültür yapısına başkaldırır.

  9. Pikaresk öğeler’ içerir.

 

​Alican Akdağ


İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)

İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)

admin-profile/anil-mert-ozsoy.jpg
Anıl Mert ÖZSOY

ListeKitap Editörü


Siz de ListeKitap ta kendi içeriklerinizi yayınlayabilir
ve bir yazar profiline sahip olabilirsiniz. İletişim: yazar@listekitap.com

admin-profile/anil-mert-ozsoy.jpg
Anıl Mert ÖZSOY

ListeKitap Editörü


Siz de ListeKitap ta kendi içeriklerinizi yayınlayabilir
ve bir yazar profiline sahip olabilirsiniz. iletişim: yazar@listekitap.com

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın. Üye değilseniz Kayıt Olun

Karaköy Sokak Festivali Başlıyor!

15.048 kez okundu 23 Eylül 2016

En İyi 10 Hubble Manzarası Seçildi!

4.685 kez okundu 17 Kasım 2016

Yazmak Üzerine Yapılmış 16 Film

19.503 kez okundu 15 Eylül 2016

Game Of Thrones'tan 20.Yıl Özel Sürprizi

4.691 kez okundu 08 Ağustos 2016

Hayvanseverlerin İlgisini Çekecek 10 Keyifli Kitap

4.421 kez okundu 08 Ağustos 2016

Mutlaka İzlenmesi Gereken 26 Psikolojik Gerilim Filmi

30.527 kez okundu 10 Aralık 2015


Bizi sosyal medyada takip edin

Arkadaşına Gönder

kalan süre
45% Complete
59 Dk