Yazarlar
+ Yazar ol
+ Reklam ver
Türkiye'nin ilk ve tek sosyal içerikli kitap sitesi





Boğazın İncisi Kız Kulesi’nin Şiirlerle Bezeli Hikâyesi

02 Aralık 2014 16:23

Kız Kulesi; İstanbul Boğazı’nın orta yerine kurulmuş, kendi küçük, şöhreti büyük, nice sevdalara, nice şiirlere ilham olmuş, yıllara meydan okuyan tarihi bir yapı.

Kimi zaman sisler arasında kalan, kimi zaman gün batımında mahzunlaşan, kimi zaman rengarenk ışıklarıyla her göreni kendine aşık eden Kız Kulesi’nin hikâyesini, Kız Kulesi efsaneleri ve Kız Kulesi şiirleriyle birlikte dile getirmek istedik…

Bizans’tan bugüne

kiz-kulesi-01
…Kuzguncuk’tan Salacak’a gümüşlenen dalgacıklar
gizemli bir kadın gibi
geceye süsleniyor
Kız Kulesi
kararmış bir elmas yüzük ışıltısıyla
sularda yüzdürüyor mahzunluğunu…

Ceyda Görk

Hem İstanbul’un hem Üsküdar’ın sembolü olan kule, Üsküdar’da Bizans devrinden kalan tek eserdir. M.Ö. 24 yıllarına kadar uzanan tarihi bir geçmişe sahip olan kule, Karadeniz ile Marmara’yı birleştiren Boğazın en güzel yerinde küçük bir ada üzerine kurulmuştur. Bazı Avrupalı tarihçiler buraya Leander Kulesi derler.

 

Evliya Çelebi de Kız Kulesi’nden bahseder

evliya-celebi-by-osmns
…Kız Kulesi Üsküdar’la bakışır
Kubbe kubbe hilalinde gün ışır
Dost ve düşman hep burada barışır
Tarih tarih geziyorum İstanbul…

Yakup Kavas

Evliya Çelebi Seyahatname’sinde kuleyi şöyle tarif eder:

“Deniz içinde karadan bir ok atımı uzak, dört köşe, sanatkarane yapılmış bir yüksek kuledir. Yüksekliği tam 80 arşındır. Yüzölçümü ise iki yüz adımdır, iki taraftan yerde kapısı vardır.”

 

Mezardan karantinaya farklı farklı işlevlere ev sahipliği yapan ada

kiz-kulesi-baski-karo
…topla kendini topla
vururum seni İstanbul
vururum en yeşil baharından
Kızkulenden Aşiyan’dan Bebek’den
denizinden vururum seni masmavi kanarsın…

Ceyda Görk

İlk olarak Yunan döneminde bir mezara ev sahipliği yapan bu ada, Bizans döneminde üzerine inşa edilen ek bina ile gümrük istasyonu olarak kullanılmış. Osmanlı döneminde ise gösteri platformundan, savunma kalesine, sürgün istasyonundan, karantina odasına kadar birçok işlev yüklenmiştir.

 

Yol gösteren bir deniz feneri

kiz-kulesi-kirmizi-isikli
…Geliyor Boğaziçi’nden doğru
Bir iskeleden kalkan vapurun sesi,
Mavi sular üstünde yine
Bembeyaz Kızkulesi…

Ziya Osman Saba

Asli görevi olan ve yüzyıllardan beri varlığı ile insanlara, geceleri ise geçen gemilere göz kırpan feneri ile yol gösterme işlevini hiç kaybetmemiş olan Kız Kulesi, geçmişten geleceğe en çok da düşlere ve gönüllere yol göstermiş.

 

Zincire vurulan bir kule

kiz-kulesi-insanlar-aksam
Bakma sen, Kızkulesi’nin aldırmaz tavırlarına.
Her ne kadar ilgilenmiyormuş gibi de dursa,
Aslında, onun da gönlü yok değildir hani Galata’da.

İbrahim Uğur Toprak

Çok eski tarihi geçmişi olan Kız Kulesi, bir zamanlar, Boğazdan geçen gemilerden vergi alınmak maksadı ile kullanılmış. Kule ile Avrupa Yakası arasına büyük bir zincir çekilmiş ve gemilerin Anadolu Yakası ile Kız Kulesi arasından geçişine (o zamanlar gemi boyutları küçük olduğu için geçebilmekteydi) izin verilmiş. Bir süre sonra Kule, zinciri taşıyamamış ve Avrupa Yakası’na doğru yıkılmış. Kuleden suyun içine bakıldığında yıkıntıları hâlâ görülmektedir.

 

Afrodit adına bir tapınak

kiz-kulesi-eda-ozbek
…eskimo bir şair dokunuyor omzuma
ve Kızkulesi’ni göstererek
bırak artık diyor üzülmeyi
yedi tepeli bu şehirde
şiir okunacak tek yer
elbette denizin ortasındaki
şu küçük buz dağı…

Sunay Akın

Üsküdar yamaçlarında zamanın birinde tanrıça Afrodit adına bir tapınak varmış. Hero da genç kızların görev yaptığı bu tapınağın rahibelerinden biriymiş ve aşka yasaklıymış. Kulede kumrulara bakmakla görevlendirilmiş Hero. Her yıl ilkbaharda doğanın uyanışı adına tapınak çevresinde törenler yapılır, yenilir içilir ve aşkı bulamayanlar Afrodit’e mabedinde aşkı bulmak için yakarırmış.

 

Boğaz’ın ayırdığı bir acı aşk hikâyesi

kiz-kulesi-bahadir-bezekci
…Karanlıktan korkan çocukların
müzik kutusudur Kız Kulesi
kapağı açıldığında
dansa başlayan balerin
hınzır martıların şakalarıyla
ıslanır elbisesi

Sunay Akın

Boğazın karşı kıyısında oturan Leandros bu tören için geldiğinde Hero ile karşılaşmış ve birbirlerine aşık olmuşlar. Bundan sonra Leandros her gece kuleye gelmiş ve aşklarını kutsamışlar birlikte ve kule her gece iki gencin gizli aşkına tanıklık etmiş. Leandros’un yine kuleye geldiği fırtınalı bir günde kıskanç bir rahip kulenin fenerini kapatmış. Karanlıkta yolunu kaybeden Leandros, Boğaz’ın sularında boğulup yok olmuş. Bu durum karşısında çok üzülen Hero da kendini Boğaz’ın sularına bırakmış…

 

Yılandan korunan prenses efsanesi

kiz-kulesi-gunes
…Çocuğunu asma köprüde sallayan
bir annedir İstanbul
ki onun
içi süt dolu
biberonudur Kız Kulesi
soğusun diye suya tutulan

Sunay Akın

Bir diğer efsaneye göre; Bizans imparatorunun bir kızı olur ve kral buna çok sevinir. Kral ülkenin bilginlerini kızını yetiştirmesi için görevlendirir. Ancak bilginlerden birisi kızının 18 yaşına geldiği zaman bir yılan tarafından sokularak zehirlenip öleceğini söyler krala. Bu yorumdan etkilenen kral denizin ortasındaki küçük bir ada üzerinde bulunan kuleyi düzenlettirir. Kızını buraya yerleştirir, böylece yılandan kızını korumuş olacaktır.

 

Ve yılandan kurtulamayan prenses…

kiz-kulesi-02

1- sabahları fotoğraflarının tozunu alırım, öperim
çerçevelere sığmaz muhabbetimiz
dört yanımız kızkulesi
isfahanlı kadınlar çehrelerinde göz taşır
şirazlı kumrular sıcak yuva
kızkulesi pırlanta

Yıllar geçer kız on sekiz yaşına basar. Alınan bütün tedbirlere rağmen, kıza hediye olarak gönderilen üzüm sepetinin içinde bir yılan kuleye girer. Kimse farkına bile varamadan prensesi sokar, zehirler ve kız ölür. Bu olay karşısında çok üzülen kral, kaderden kaçılamayacağını anlar. Kızının toprağa gömülürse yılanlara yem olacağını düşünür ve kızının cesedini mumya yaptırıp pirinç tabuta koydurur. Bu tabutun da Ayasofya’nın yüksek duvarlarından birinin üstüne yerleştirilmesini ister. Bu şekilde kızının hiç değilse ölüsünün yılanlardan korunacağını düşünür.

 

Battal Gazi Kız Kulesinin önünde

kiz-kulesi-kadir-aynur
2- kimin rolünü üstlensem kendime yabancıyım
fesleğen kokan bir el uzanır
koynumda kızkulesi
yok dedim siyah zeytin taneleri değildir
sürmeli gözleridir, ida’ya mahpusluğumdur
beklesin kızkulesi

Osmanlı döneminde Battal Gazi’nin askerleri ile birlikte kuleye baskın yaptığı, kulede bulunan hazineleri alarak burada yaşayan Üsküdar Tekfurunun kızını kaçırdığı anlatılır. İstanbul’u kuşatmaya gelen Battal Gazi kuşatmadan bir sonuç alamayınca Kız Kulesinin önündeki kıyıya karargah kurar ve yedi yıl burada kalır.

 

Ve atı alan Üsküdar’ı geçer…

kiz-kulesi-gunes-2
3- yanılmışım gözleri de maviymiş sesi de
sözleri denizlerden çıkmış balık
çatlasın kızkulesi
başka düşüncelere hicret etsen, başka fotoğrafsın
seni boyamalarım bir ömür alır
haksız mıyım kızkulesi

Barış Erdoğan

Hikâyeye göre Battal Gazi’nin bu kadar uzun süre burada kalmasının asıl sebebi Üsküdar Tekfuru’nun kızına âşık olmasıdır. Üsküdar Tekfuru Battal Gazi’den korkusuna kızını hazineleri ile birlikte kuleye kapatır. Şam seferinden sonra Üsküdar’a dönen Battal Gazi kayık ile kuleye gider hazineleri ve kızı alarak Üsküdar’dan atına atlayıp oradan uzaklaşır. Çok söylenen “Atı alan Üsküdar’ı geçti” lafı buradan gelmektedir.

Hikâyelerde geçen prenseslere atfen buraya Türkler “Kız Kulesi” ismini vermiştir.

Kaynak: listelist.com


İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)

İçeriği beğendiysen paylaş, çünkü paylaşmak güzeldir :)

ListeKitap Editörü


Siz de ListeKitap ta kendi içeriklerinizi yayınlayabilir
ve bir yazar profiline sahip olabilirsiniz. İletişim: yazar@listekitap.com

ListeKitap Editörü


Siz de ListeKitap ta kendi içeriklerinizi yayınlayabilir
ve bir yazar profiline sahip olabilirsiniz. iletişim: yazar@listekitap.com

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın. Üye değilseniz Kayıt Olun

Da Vinci gibi düşünmenin 7 Temel Prensibi

4.971 kez okundu 08 Haziran 2015

Sevgi Üzerine 12 Anlam Dolu Söz

6.544 kez okundu 29 Aralık 2016

En Sevilen 12 Uyarlama Dizi

34.068 kez okundu 09 Eylül 2016

Kitap Severlerin 10 Favorisi

37.564 kez okundu 20 Mayıs 2015

Kasalarda Saklanan Efsane Kitaplar

7.757 kez okundu 09 Ekim 2015

Kazım Koyuncu'nun 10 Unutulmaz Şarkısı

16.073 kez okundu 07 Kasım 2016

En Etkileyici 12 Distopya Filmi

11.823 kez okundu 21 Nisan 2016

Carl Sagan ve 10 Unutulmaz Sözü

14.287 kez okundu 26 Aralık 2016

10 Farklı Şairin Kaleminden Yaşama Sevinci

4.527 kez okundu 17 Şubat 2016

Seyahat konulu en iyi 10 kitap!

5.115 kez okundu 16 Şubat 2016

Bilinen Bilinmeyen 101 Cemal Süreya Sözü

33.562 kez okundu 05 Şubat 2016


Bizi sosyal medyada takip edin

Arkadaşına Gönder

kalan süre
45% Complete
59 Dk